I viroma la pàgina 'd presentession ëd l'Institut ëdcò an piemontèis, sia përché a l'é la lenga 'd nòsta Region, stàita arconossùa (15 dë dzèmber 1999) da un vot dël Consèj regional: an efèt, a l'é la lenga dla famija, dël travaj e dl'amicissia, parlà bele-sì da la magioransa ai di dla Resistensa, ant le campagne e an montagna; ma 'dcò përché 'l piemontèis a figura tra le lenghe regionaj e minoritarie ant jë Stat ch'a fan part dël Consèj d'Euròpa, conforma na lista comprèisa ant ël document nr. 4.745 dël 1981 dla comission coltura dla ciambrea parlamentar dël Consèj d'Euròpa.
I soma convint che la presensa 'd vàire lenghe sël teritòri a sia na richëssa e na garansìa 'd libertà dla coltura.

Fondà an otóber dël 1974, e donca avend daré dle spale 35 agn ëd travaj - lò ch'a fà un bel patrimòni d'esperiense - l'Institut a l'é nen mach na Ca d'arserca dë stòria 'd nòsse bande al nost temp, ma 'dcò un servissi coltural, an tut ël sens ëd la paròla.
Ij sò but a son coj 'd cheuje, rangé e goerné ij document ëd tut lòn che a argoarda la stòria, ant ij temp pi davsin a noi, dël Vërslèis, dël Bielèis e dla Val Sesia, an fasend atension special a l'antifassism, a la Resistensa e al moviment ëd j'ovrié e dij campagnin.
L'Institut nen mach a possa e a giuta la consultassion ëd costi document, ma a organisa dë studi stòrich, ëd conferense, ëd rëscontr e 'd cors d'agiornament, a fà 'd video-cassiëtte, a pùblica 'd liber e n'arvista.
Ël patrimòni dl'Institut a l'é bin gròss: 'd senten-e 'd mijara 'd document, ëd mijara 'd volum e 'd senten-e 'd colession ëd gazëtte e d'arviste, 'd film e 'd video-cassiëtte.
Archivi, biblioteca, colession ëd giornaj e d'arviste, audio-fòto-cine-videoteca, dàit e anformassion, esposission e vàire d'àiti servissi a son a disposission ëd le institussion locaj ch'a na fan part, ëd le scòle, ëd le biblioteche e associassion colturaj, djë studios, dij magìster e dij professor, djë student: visadì 'd tùit coj ch'a son anteressà a la stòria 'd nòssa tèra.

L'Institut a l'é associà a l'Institut nassional për la storia dël moviment ëd liberassion an Italia, second l'art. 3 dla lèj dël 16 gené 1967 nr. 3, e ansema a j'àutri institut piemontèis për la stòria dla Resistensa e dla società dël di d'ancheuj, a gòd ëd n'agiut finansiari da part ëd la Region Piemont, scond la lèj regional dël 22 avril 1980, nr. 28.
L'Institut a l'é arconossù tant'me agensia 'd formassion dij magìster e dij professor (d.m. 23 magg 2002).

A peulo fesse sòcio tùit ij sitadin ch'a l'han fàit domanda assetà dal Consèj diretiv.

Nen mach stòria local
L’Institut a s’é anteressasse ’dcò ’d lòn ch’a l’é rivaje ant d’àiti pais (emigrassion, antifassism, Resistensa, guère, deportassion e via fòrt), tra l’àutr an organisand ëd rëscontr, an publicand ëd lìber e vàire artìcoj, dont cheicun as peul trovesse ant cost midem sit.


(Virà da Tavo Burat)